Dr hab. Radosław Rybkowski

RAPORT: Zawodówki: reaktywacja. Rola wyższych szkół zawodowych w rozwoju społeczno-gospodarczym Polski

 

System edukacji zawodowej w Polsce nie tylko nie jest przygotowany na wyzwania przyszłości, ale z trudem radzi sobie z zaspokajaniem bieżących potrzeb rynku pracy. Wynika to z faktu, że od kilkunastu lat de facto nie była prowadzona polityka w zakresie edukacji zawodowej. W kręgu zainteresowań kolejnych rządów funkcjonowała bowiem niemal wyłącznie edukacja ogólnokształcąca oraz akademicka – twierdzą w najnowszym raporcie eksperci Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego.

– Podczas gdy w ostatnich latach stworzono kompleksowy system zachęt i nagród dla uczelni akademickich, zupełnie zabrakło podobnych działań skierowanych do uczelni zawodowych. W rezultacie osoby odpowiedzialne za rozwój uczelni zawodowych były raczej zainteresowane „ucieczką” do świata akademickiego niż budową wyższego szkolnictwa zawodowego z prawdziwego zdarzenia – oceniają eksperci CA KJ dr hab. Radosław Rybkowski oraz dr Marcin Kędzierski.

[POBIERZ cały raport Zawodówki: reaktywacja. Rola wyższych szkół zawodowych w rozwoju społeczno-gospodarczym Polski]

Wiele uczelni regionalnych zaczęło traktować kształcenie zawodowe jako coś stygmatyzującego i próbowało wejść w rolę centrów akademickich, często wbrew posiadanemu potencjałowi, tym samym osłabiając nierzadko unikatowy i przez to cenny potencjał rozwojowy mniejszych ośrodków. W rezultacie swoisty academic drift, obserwowany nie tylko w Polsce, ale także w większości państw rozwiniętych, miał negatywny wpływ na zrównoważenie terytorialne rozwoju społeczno-gospodarczego – przypominają autorzy raportu o wyższym szkolnictwie zawodowym.

– Doświadczenia międzynarodowe wskazują bezsprzecznie, że efektywność uczelni zawodowych jest wprost proporcjonalnie zależna od stopnia współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Poza włączeniem przedstawicieli tego otoczenia do rad uczelni należy wprowadzić zachęty do przejmowania współodpowiedzialności za tworzenie, prowadzenie i finansowanie programów kształcenia przez przedsiębiorców, a docelowo przez samorząd gospodarczy – proponują eksperci CA KJ.

– Zachęty te powinny dotyczyć zarówno uczelni (np. wspomniana zasada „złotówka za złotówkę”), jak i przedsiębiorców („edukacyjne” ulgi podatkowe, podobne do ulg na działalność badawczo-rozwojową; wsparcie inwestycji w B+R ze szczególnym uwzględnieniem ułatwień w zakresie nabywania dodatkowych umiejętności przez pracowników). Ponadto przedsiębiorcy, którzy zdecydują się zaangażować w organizację konkretnego programu kształcenia zawodowego, powinni mieć obowiązek (a w obecnej sytuacji w praktyce przywilej) zatrudnienia absolwentów tego programu. Docelowo to jednak właśnie samorząd gospodarczy oraz związki zawodowe powinny przejąć współodpowiedzialność za funkcjonowanie wyższego szkolnictwa zawodowego w Polsce – wskazują autorzy raportu.

– Ważnym narzędziem powinno być przygotowanie zakrojonej na wielką skalę kampanii informacyjnej promującej zarówno wśród kandydatów na studia, jak i interesariuszy z otoczenia społeczno-gospodarczego zalety i znaczenie wyższego szkolnictwa zawodowego. Co jednak najistotniejsze, skala tego zadania wobec wieloletnich zapóźnień i obecnych w społeczeństwie stereotypów jest na tyle duża, że w jego wykonywanie powinny zaangażować się wszystkie podmioty administracji publicznej, mające wpływ na politykę gospodarczą, edukacyjną i rynku pracy. Szczególną rolę w tym procesie muszą odegrać Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej, które dziś odpowiadają za „sztucznie” podzieloną edukację zawodową. Z uwagi na stojące przed Polską wyzwania demograficzne i gospodarcze problematyka szkolnictwa zawodowego powinna stać się jednym z priorytetów całego rządu – ostrzegają eksperci Centrum Analiz.

– Przedstawiony przegląd problemów i wyzwań, przed jakimi stają współcześnie PWSZ, skłania nie tylko do refleksji, ale i do podjęcia koniecznych zmian w ramach trwającej reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Inspiracją do nich powinny być głównie doświadczenia z krajów nordyckich, niemieckojęzycznych (Niemcy, Austria, Szwajcaria) oraz Holandii – tylko współpraca z szeroko rozumianym otoczeniem społeczno-gospodarczym umożliwi osiągnięcie celów stojących współcześnie przed wyższym szkolnictwem zawodowym. Zaprezentowanie projektu Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz otwarcie na dyskusję wokół Konstytucji dla Nauki stanowią dodatkową zachętę, aby wskazać te elementy, które w planach ministra Jarosława Gowina wymagają poprawy – podsumowują autorzy.

Dr hab. Radosław Rybkowski
Dr Marcin Kędzierski


Dr hab. Radosław Rybkowski
Ekspert CA KJ ds. Szkolnictwa Wyższego. Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ
< Powrót do listy Publikacje
 
  • KOMENTARZE
    • Highly detailed Earth, illuminated by moonlight. The glow of cities sheds light on the detailed exaggerated terrain and translucent water of the oceans. Elements of this image furnished by NASA
      dr Michał Kuź

      Przyszłość Europy i niemieckie obawy

       
      W pierwszym tygodniu listopada tygodnik „Der Spiegel” ujawnił fragmenty raportu dotyczącego możliwych zagrożeń systemowych dla Republiki Federalnej Niemiec w perspektywie do roku 2040. „Strategiczny Przegląd 2040” wyróżnia sześć możliwych scenariusz geopolitycznych wpływających na bezpieczeństwo Niemiec. Autorzy wyraźnie szeregują je od optymistycznych do bardziej pesymistycznych. Szczególnie ciekawe są te drugie, które stawiają Europę Wschodnią jako potencjalne zagrożenie. Publikacja raportu pokazuje, że Niemcy zaczynają coraz poważniej myśleć...

      Czytaj więcej

  • PUBLIKACJE
    • RAPORT: Rewolucja i równowaga. Założenia kompleksowej reformy wymiaru sprawiedliwości
      dr Jacek Sokołowski

      RAPORT: Rewolucja i równowaga. Założenia kompleksowej reformy wymiaru sprawiedliwości

       
      Realizacja społecznych funkcji sądownictwa w nowoczesnym państwie wymaga delegowania na sędziów niezbędnego zakresu władzy. Sądownictwo musi być autonomiczne wobec pozostałych struktur władzy państwowej właśnie dlatego, że w przeciwnym wypadku nie będzie w stanie zapewnić ani utrwalenia wzorców, ani kreacji nowych, ani też legitymizacji państwa jako całości. Trójpodział władzy nie jest abstrakcyjną wartością, lecz funkcjonalną zależnością, na której swój sukces rozwojowy oparły państwa Zachodu – pisze w...

      Czytaj więcej

  • AKTUALNOŚCI