Jan Rokita

Plan budowy państwa. Dwadzieścia idei na rzecz poprawy jakości rządzenia

 

Niska jakość rządzenia w Polsce, nawet w zestawieniu z innymi krajami postkomunistycznymi, ma swoje zasadnicze (co nie znaczy wyłączne) źródło w słabościach systemu instytucjonalno-organizacyjnego władzy państwowej.

Istotą tego systemu jest wertykalny mechanizm zarządzania na niemal wszystkich szczeblach władzy publicznej (poza jednostkami samorządu terytorialnego), który daje w polityce państwowej zasadniczą przewagę czynnikom branżowym i resortowym nad interesem państwa jako całości.

Naprawa tego stanu rzeczy wymaga kilku zasadniczych reform państwa, nazywanych tu Planem Poprawy Jakości Rządzenia, które służyłyby zwiększaniu sterowności państwa i odzyskaniu przez demokratycznie wybieraną władzę realnego zwierzchnictwa nad czynnikami branżowymi i resortowymi. Reformy te to:
a) budowa centrum egzekutywy państwowej, zaplecza intelektualnego rządu i systemu „pamięci instytucjonalnej” państwa,
b) stworzenie warunków instytucjonalnych dla prowadzenia długofalowej polityki administracyjnej,
c) zespolenie administracji i wzmacnianie tzw. „władzy ogólnej”,
d) wprowadzenie obowiązujących prawnie i egzekwowalnych standardów postępowania wysokich funkcjonariuszy publicznych, co jest związane z głęboką przebudową ustroju trybunałów,
e) zmiana podejścia do systemu tworzenia prawa, w tym przede wszystkim jego centralizacji,
f) korekta ustroju wymiaru sprawiedliwości.

Raport wskazuje również na kluczowe polityczne warunki, których spełnienie byłoby konieczne dla efektywnego podjęcia takiego planu, a także na niektóre ugruntowane interesy, mogące w każdych warunkach przeciwdziałać takiemu przedsięwzięciu.


Jan Rokita
Jan Rokita
Ekspert CA KJ ds. ustroju, polityk, publicysta, od 4 czerwca 1989 roku poseł na sejm (kolejno I,II,III,IV,V kadencji)
< Powrót do listy Publikacje